२४ जेष्ठ २०८१, बर्दिया| दुर्गा बहादुर ओलीले नेपाली समाजमा विद्यमान पुरातन सोच, अशिक्षा, आर्थिक विषमता एवम् न्यून चेतनाका कारणले व्यवहारमा जातीय भेदभाव तथा छुवाछूत प्रथाको पूर्ण अन्त्य हुन नसकेकोमा चिन्ता व्यक्त गर्नुभयको छ । १९ ओै राष्ट्रिय जातिय भेदभाव तथा छुवाछुत उन्मुलन दिवसको अवसरमा कार्यक्रममा बोल्ने क्रममा उहाले चिन्ता ब्यक्त गर्दै लठुवाघाटको मन्दीरमा शिव लिला मातालाई त्यहाको पुजारी र मधुबन नगर सरकारले गरेको बिभेदको घोर भत्सर्ना समेत गर्नुभएको छ ।
मिति २०८१/२/२१ गते नेपाल उत्पीडित जातिय मुक्ति सामाज बर्दियाको जिल्ला अध्यक्ष भुपेन्द्र शेरालाले अध्यक्षता गर्नुभयको जातिय भेदभाव मुक्ति आन्दोलनको विशेष दिनको कार्यक्रममा प्रमुख अतिथिको रुपमा दुर्गा बहादुर ओली कार्यक्रममा उपस्थित हुनुहुन्थ्यो l
उक्त १९ ओै राष्ट्रिय जातिय भेदभाव तथा छुवाछुत उन्मुलन दिवस कार्यक्रम ओम बहादुर नेपालीको बिशिष्ट आतिथ्य तथा पार्टीका अग्रज ब्याक्तित्वहरुको आतिथ्यमा मधुबन नगरपालिकाको नेकपा एमाले पार्टी कार्यलयको सभाहलमा सम्पभयको थियो ।
दिवसको अवसरमा शुभकामना दिँदै कार्यक्रमका प्रमुख अथिती दुर्गा बहादुर ओलीले नेपाली समाजमा विद्यमान पुरातन सोच, अशिक्षा, आर्थिक विषमता एवम् न्यून चेतनाका कारणले व्यवहारमा जातीय भेदभाव तथा छुवाछूत प्रथाको पूर्ण अन्त्य हुन नसकेकोमा चिन्ता व्यक्त गर्दै लठुवाघाटको मन्दीरमा शिव लिला मातालाई त्यहाको पुजारी र मधुबन नगर सरकारले गरेको बिभेदको घोर भत्सर्ना गर्नुभएको थियो । कार्यक्रममा बिशिष्ट अतिथि ओम बहादुर नेपाली र अतिथि भक्त बहादुर सुनारले संविधानमा जातीय भेदभाव तथा छुवाछूत विरुद्धको हक र सामाजिक न्यायको हक जस्ता मौलिक हकको व्यवस्था गरिएको छ । लोकतन्त्रको स्थापना र पुनर्बहालीसँगै सबै किसिमका विभेद अन्त्य गर्न पटक–पटक सार्वजनिक घोषणा भएका छन् तर व्यवहारमा जातीय भेदभाव तथा छुुवाछूत प्रथाको पूर्ण अन्त्य हुन सकेको छैन । यसका विरुद्ध तपाईं हामी एकजुट भइ छुवाछूत अन्त्य गर्न अगाडि बढ्नु पर्ने भन्दै बोल्ने क्रममा आफ्नो धारणा राख्नु भएको थियो।
संगठन अध्यक्ष तथा कार्यक्रमका सभाअध्यक्षले शुभकामना व्यक्त गर्दै अझै पनि २१ औँ शताब्दीको समाजवाद उन्मुख, लोकतान्त्रिक, गणतन्त्रात्मक नेपालमा अधार्मिक, गैरकानुनी, अवैज्ञानिक र असामाजिक मानिने जातीय विभेदका विभिन्न घटना हुने गरेका छन् । मधुबन नगरपालिका र बाराबर्दियाको बिच सिमानामा रहेको लठुवाघाटको मन्दीरमा सानो जात भएकै कारणले शिव लिला माताले तपस्या गरेको मन्दीर तोडफोड गरि उहाँ माथी भएको जातिय छुवाछूत अन्याय अत्याचारका विरुद्ध आफुलाइ ठुलो जातको ठान्ने पुजारी र मधुबन नगर सरकारले गरेको बिभेदको घोर भत्सर्ना गर्दै छिटो भन्दा छिटो न्याय दिलाउन प्रतिबद्धता दिनु भएको छ। छुवाछूत तथा जातीय विभेदजन्य कार्य गम्भीर सामाजिक अपराधका रूपमा कानुनबमोजिम दण्डनीय हुने व्यवस्था भइसकेकाले राज्यका सबै जिम्मेवार तह र निकायले यसलाई प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्न माग गर्नुभएको छ।
शनिबारको बिहान एक हलमा हर्ष र उत्साहको वातावरण छाएको थियो। हलभरि नयाँ प्रशिक्षकहरू उत्साहित अनुहार लिएर बसेका थिए भने, विभिन्न केन्द्रका प्रशिक्षक, संयोजक, विशिष्ट अतिथि तथा समाजसेवीहरूको उपस्थितिले समारोहको महत्त्व अझ बढाएको थियो।
योग समिति नेपालले आफ्नो सातौं दीक्षान्त तथा प्रमाणपत्र वितरण समारोह २०८२ साल भाद्र ७ गते सम्पन्न गर्दै २१२ जना नयाँ योग प्रशिक्षकहरूलाई दीक्षित गर्यो। यस अवसरमा प्रमुख अतिथि माननीय आदेश कुमार अग्रवाल, विशिष्ट अतिथिमा नेपालगंज उप–महानगरपालिका प्रमुख प्रशान्त बिष्ट, प्रमुख जिल्ला अधिकारी बाकेका धर्मराज जोशी, अतिथिमा बढैयाताल गाउँपालिका प्रमुख हिमालय त्रिपाठी, सल्यानका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी हरिषचन्द्र शर्मा, नेपालगंज उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष टंक धामी , योग समिति नेपालका सल्लाहकार एवं समाजसेवी नन्द लाल बैस्य हुनुहुन्थ्यो भने खजुरा गाउँपालिका तथा अन्य गाउँपालिका र वडा अध्यक्षहरू, योग समिति नेपालका आजीवन एवं साधारण सदस्यहरू, प्रशिक्षकहरुलगाएतको उपस्थितिमा दीक्षित कार्यक्रम सम्पन्न भएको थियो।
योग समिति नेपालले गरेको दीक्षान्त समारोहमा प्रमुख अतिथि लुम्बिनी प्रदेश आन्तरिक मामिला तथा कानून मन्त्री माननीय श्री आदेश कुमार अग्रवालले योगको महत्व र स्वास्थ्यप्रद प्रभावबारे विशेष रूपमा जोड दिनुभयो।
भिडियो फाइल
कार्यक्रममा मन्त्री अग्रवालले भन्नुभयो, “योग समिति नेपालले केवल बाँके जिल्लामा मात्र होइन, विभिन्न जिल्लाहरुमा योग प्रशिक्षक तयार गर्दै आएको छ । योगको माध्यमबाट हरेक घरमा सकारात्मक उर्जा पुर्याउने यो प्रयास अतुलनीय छ । म गिरिराज भट्टराईलाई आफ्नो हृदयदेखि नमन गर्दै धन्यबाद दिन चाहन्छु, जसले मानिसहरूलाई आफ्नो शरीर र मस्तिष्कलाई स्वस्थ राख्ने मार्गदर्शन दिनुभयो।”
मन्त्री अग्रवालले थप गर्नुभयो, “मैले यस अघि योग समिति नेपाललाई बचन दिएको थिएँ कि यदि जग्गाको व्यवस्था भए, म भवन निर्माणको निम्ति सहयोग गर्नेछु। त्यस अनुसार मैले १० लाख रुपैयाँको सानो सहयोगको रूपमा बजेट विनियोजन गर्दै कामको सुरुवात गरेको छु। हजुरहरूको जुन घर–घरमा योग पुर्याउने योजना छ र हरेक नेपालीको स्वास्थ्य कायम राख्ने उद्देश्य छ, त्यसलाई म पूर्ण समर्थन गर्दछु र यस प्रयासलाई तालमा ताल मिलाउँदै तपाईहरूको साथमा रहनेछु भन्ने विश्वास दिलाउन चाहन्छु।”
नेपालगंज उप–महानगरपालिका प्रमुख प्रशान्त बिष्टले आफ्नो मन्तव्यमा योगलाई सर्वोत्कृष्ट कर्मको रूपमा वर्णन गर्दै यसको महत्व औँल्याउनु भयो ।
मानिस जन्मिसकेपछि जन्म र मृत्युको बीचमा कुनै न कुनै कर्म नगरी बस्न सक्दैन। चाहे अफिसको काम होस् चाहे घरको वा पैदल हिँडेपनि कुनै पनि कर्म बिना मानिस रहन सक्दैन। तर मानिसले गर्ने कर्ममध्ये योग सबैभन्दा सर्वोत्तम कर्म हो त्यसैले हामीले बुझ्नु जरुरी छ कि जब मानसिक र शारीरिक दुवै रुपमा हामि स्वास्थ्य हुन्छौँ, तब मात्र हामी आफ्नै घर, परिवार, देश र जनताको निम्ति प्रभावकारी कर्म गर्न सक्छौं।”
भिडियो फाइल
उहाँले थप गर्नुभयो, “शरीरको यी दुवै पक्षलाई स्वस्थ राख्न योग आवश्यक छ र घर–घरमा योग पुर्याउने अभियान यही योग समिति नेपालले गर्दै आएको छ। आजको दीक्षान्त समारोह त्यसको अभिन्न अंग हो। यसै सन्दर्भमा म योग समिति नेपाल र यसका सम्पूर्ण टिम तथा खम्बा योगगुरु आयुर्वेदाचार्य गिरिराज भट्टराईलाई विशेष धन्यवाद दिन चाहन्छु।”
समारोहमा प्रमुख बिषयको रूपमा नेपालगञ्ज उपमहानगरपालिकाले पनि सहयोगको प्रतिबद्धता देखाएको छ। प्रमुख प्रशान्त बिष्टले भवन निर्माणको निम्ति ६ लाख रुपैयाँ र योगका लागि आवश्यक सामाग्री खरिद तथा नयाँ केन्द्र खोल्दा आवश्यक पर्ने म्याट र सामाग्रीका लागि थप २ लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको जानकारी दिनुभयो।
उहाँले सबैको सहयोगले योग समितिको भवन निर्माण सफल होस् भन्ने कामना गर्दै आगामी दिनमा पनि सक्दो बजेट विनियोजन गर्ने बाचा गर्नुभयो।
प्रमुख जिल्ला अधिकारी धर्मराज जोशीले पनि नव–दीक्षित प्रशिक्षकहरूलाई शुभकामना व्यक्त गर्दै योगको प्रभावकारिता र केन्द्रहरूको विस्तारको महत्त्वलाई औँल्याउनु भएको थियो ।
जोशीले भन्नुभयो, “योग समिति नेपालबाट आयोजित यस कार्यक्रमामा सहभागी भएर सुन्ने, हेर्ने र बोल्ने अवसर प्रदान गर्नु भएकोमा अध्यक्षसहित सम्पूर्ण टिमलाई धन्यवाद दिन चाहन्छु। दीक्षित हुनुभएको नवयोग प्रशिक्षक र सम्मानित प्रशिक्षकहरूले आफ्नो ज्ञान, सीप र यस क्षेत्रमा पुर्याएको योगदानले अझै सफलता चुमोस् र योगप्रति आकर्षण थप बढोस् भन्ने शुभकामना दिन्छु।”
भिडियो फाइल
उहाँले योग केन्द्रहरूको संख्या बढिरहेको र प्रशिक्षणको अवसर गाउँ–घरमा पुर्याइरहेको कुरा पनि औँल्याउनुभयो। “यदि योग प्रशिक्षक उत्पादन हुँदैनथ्यो भने सबैले सदरमुकाममै पुगेर मात्र सिक्नुपर्ने बाध्यता हुन्थ्यो। तर अब प्रशिक्षक उत्पादन र उपलब्ध भएकोले आफ्नै स्थानमै योग सिक्ने अवसर प्राप्त भएको छ। यसैले योग समितिको यो कार्य अत्यन्तै प्रशंसनीय छ र साँच्चै राम्रो कार्यक्रम भएको छ।”
प्रमुख जिल्ला अधिकारी जोशीले बाँके जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा सुरुमा पाँच दिनको लागि सुरु गरिएको योग अभ्यास तीन महिनासम्म चल्दै कर्मचारी मित्रहरूलाई लाभान्वित बनाएको स्मरण गर्दै, आगामी दिनमा पनि यस निरन्तरतालाई कायम राख्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो।
उहाँले अन्त्यमा योग समिति नेपालको उत्तरोत्तर प्रगतिको कामना गर्दै, कार्यक्रम सफल र प्रेरणादायी भएकोमा खुशी व्यक्त गर्नुभयो।
योग समिति नेपाल का सल्लाहकार एबम समाजसेवि नन्दलाल वैश्यले योग समिति नेपाल र यसका संस्थापक खम्बा योगगुरु आयुर्वेदाचार्य गिरिराज भट्टराईको योगदानको उच्च प्रशंसा गर्नुभयो।
उहाँले भन्नुभयो, “आज योग समिति नेपालले जुन सम्मान दिएको छ, त्यो राज्य र नागरिकको स्वास्थ्य र जीवनको लागि गरेको योगदानको मूल्यांकन हो। आज २१२ जना दीक्षित हुनुभएको छ, जुन गर्वको कुरा हो। कुनै दिन हामी पाँच जनाले मात्र योग सुरु गरेका थियौं, तर आज यहाँसम्म पुग्न धेरैको योगदान रहेको छ, त्यसको लागि सबैलाई धन्यवाद।”
भिडियो फाइल
वैश्यले योगगुरु भट्टराईको योगदानको विशेष उल्लेख गर्दै भन्नुभयो, “हिजोको दिनमा न सरकारले न राज्यले यो योगको निम्ति कुनै सहयोग गर्यो। सबैभन्दा ठूलो योगदान योगगुरु आयुर्वेदाचार्य गिरिराज भट्टराईको हो। उहाँको इमानदारी र निरन्तरताले नै आज यो सम्भव भएको हो। कुनै गुरुले आफ्नो खल्तीबाट संस्था संचालन गर्दैन, तर योग समिति नेपाल संचालन गर्दा योगगुरु भट्टराईले आफ्नो खल्तीबाट ५० हजार रुपैयाँ लगानी गरेर संस्था सञ्चालन गर्नुभयो। उहाँको योगदानको प्रशंसा गरे पनि कम हुन्छ।”
उहाँले सरकारसँग पनि आग्रह गर्नुभयो, “नेपाल सरकारले योग समिति नेपालको भवन निर्माणका निम्ति आगामी दिनमा पुग्दो बजेट लगानी गर्ने व्यवस्था गर्नुपर्छ, ताकि यसले दीर्घकालीन सेवा प्रदान गर्न सकोस्।”
शुभकामना मन्तब्य राख्ने क्रममा नेपालगञ्ज उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष टंक धामीले समारोहको सफलताको शुभकामना व्यक्त गर्नुभएको छ।
अध्यक्ष धामीले भन्नुभयो, “दीक्षित हुनुभएका योग प्रशिक्षकहरू जुन स्थानबाट सुरु गर्नुभएको छ, चाहे त्यो कर्मथलो होस् वा जन्मथलो, त्यसलाई योगमय बनाउन तपाईंहरूलाई अनुरोध गर्दछु। जहाँ कर्म गरिरहनु भएको छ, त्यस स्थानमा सकारात्मक उर्जा र स्वास्थ्य फैलाउनुहोस्।
भिडियो फाइल
उहाँले दीक्षान्त समारोहमा सहभागी प्रशिक्षकहरूको समर्पण र योगका माध्यमबाट स्वास्थ्य र सकारात्मक जीवन शैली प्रवद्र्धन गर्ने कार्यको प्रशंसा गर्दै, आगामी दिनमा पनि यस प्रयास निरन्तर जारी रहोस् भन्ने शुभकामना व्यक्त गर्नुभयो।
बोल्ने क्रममा बढैयाताल गाउँपालिकाका प्रमुख हिमालय त्रिपाठीले योगको महत्व र स्वास्थ्य प्रवद्र्धनमा संस्था र अध्यक्षको योगदानको प्रशंसा गर्नुभयो।
प्रमुख त्रिपाठीले भन्नुभयो, “आफ्नो व्यापार–व्यवसाय छोडेर पनि नेपाल र विश्वभरिका नागरिकको स्वास्थ्य कायम रहोस्, कसैलाई रोग नलागोस भन्ने भावना र योगदानका लागि योग समिति नेपालका अध्यक्षलाई म समान गर्न चाहन्छु। हाम्रो पालिकामा अहिले करिब ६० हजार जनसंख्या छ, जसमा हरेक दिन ३–४ जनालाई क्यान्सर, मृगौला पीडित, मधुमेह, मुटु रोग र प्रेसर जस्ता समस्या देखिन्छ। यसले मलाई धेरै चिन्तित बनाउँछ।”
भिडियो फाइल
उहाँले थप गर्नुभयो, “जब मैले महसुस गरे कि योग र ध्यानबिना स्वास्थ्य कायम राख्न सकिँदैन, त्यसपछि मैले सोचें कि हाम्रो पालिकामा पनि योगलाई स्वास्थ्यमा समाहित गर्नुपर्छ। टोल–टोलमा योग सञ्चालन गरि रोग लाग्नबाट जनतालाई बचाउनुपर्छ। विगत २–३ वर्षदेखि यो अभियान निरन्तर जारी छ र अहिले हाम्रो पालिका पूर्ण रूपमा योगमय बन्ने क्रममा छ । टोल–टोलमा योग प्रशिक्षण सञ्चालन भैरहेको छ र नयाँ प्रशिक्षक उत्पादन भइरहेका छन्।”
प्रमुख त्रिपाठीले समारोहमा उपस्थित बढैयाताल टिमको मेहनत र योगदानको पनि प्रशंसा गर्दै भन्नुभयो, “योग समिति बाट दीक्षित हुने र बिगतदेखि बढैयाताललाई योगमय बनाउन धेरै मिहिनेत गर्ने हाम्रो सिंगो टिम आज यस कार्यक्रममा उपस्थित छ। यस टिमका साथै योग समिति नेपाललाई म धेरै–धेरै धन्यवाद दिन चाहन्छु।”
उहाँले आफु पनि योग प्रशिक्षक रहेको बताउदै योगको महत्वलाई जोड दिँदै, समुदायमा स्वास्थ्य, मानसिक सन्तुलन र सकारात्मक ऊर्जा फैलाउन योग प्रशिक्षणको निरन्तरतामा सबैको सहयोग आवश्यक रहेकोमा बल दिनुभयो।
अन्त्यमा सभाध्यक्ष तथा योग समिति नेपालका अध्यक्ष, खम्बा योगगुरु आयुर्वेदाचार्य गिरिराज भट्टराईले समापन मन्तव्य व्यक्त गर्नुभयो।
अध्यक्ष भट्टराईले भन्नुभयो, “आज यहाँ २१२ जना दीक्षित हुनुभएको छ। यो केवल एक समारोह होइन, ७ वर्षको अथक मेहेनत, समर्पण र लगनशीलताको प्रतीक हो। यस यात्रामा विभिन्न चिकित्सक, समाजसेवी र क्षेत्रमा योगदान पुर्याउने हरेक व्यक्तिको सहभागिता अमूल्य छ। प्रशिक्षक मात्र होइन, सहजीकरण गर्ने सबैले योगलाई टोल–टोल, घर–घरमा पुर्याउने जिम्मेवारी बोक्दै यहाँसम्म ल्याउन ठूलो भूमिका खेलेका छन्। आज यी प्रशिक्षकहरूले आफ्नो ज्ञान, समर्पण र आत्मबलबाट समुदायलाई सशक्त बनाउँदै छन्।”
उहाँले खजुरा र बढैयाताल गाउँपालिकामा टोल–टोलमा फैलिरहेको योग प्रशिक्षणको प्रशंसा गर्नुभयो। “योग केवल व्यायाम होइन । यो हाम्रो आन्तरिक शक्ति, मानसिक शुद्धि, शरीरको स्वास्थ्य र विचारको स्पष्टता दिन्छ। यही कारणले हरेक घरमा एक प्रशिक्षक अभियान सुरु गरेका छौं। यस अभियानमा प्रत्यक्ष–अप्रत्यक्ष सहयोग गर्ने सबै महानुभाव, प्रशिक्षक र समर्थकलाई मेरो हृदयदेखि धन्यवाद।”
गुरु भट्टराईले अझ जोड दिँदै भन्नुभयो, “स्वास्थ्य नै धन हो, शान्ति नै शक्ति हो। आउनुहोस्, हामी सबै मिलेर योग गरौं, हाम्रो घर, हाम्रो टोल, हाम्रो समाज, र अन्ततः हाम्रो राष्ट्रलाई स्वास्थ्यपूर्ण र सबल बनाऔं। यस अभियानमा समर्पित प्रमुख प्रशिक्षक, प्रशिक्षक र सदस्यहरू जसले आफ्नो समय, शक्ति र आत्मबल लगाएर हरेक ठाँउमा तालिम सञ्चालन गर्नुभएको छ, म उहाँहरूलाई सम्झिन चाहन्छु—कोही नयाँ केन्द्र खोल्न गएका, कोही सञ्चालनमा खटिएका, कोही आफ्नो केन्द्र बचाउन लागिपरेका। सम्पूर्ण साधारण सदस्य, आजीवन सदस्य, वडाका संयोजक, राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय संयोजकहरू लगायत प्रत्यक्ष अप्रत्यक्ष सहयोग पुरयाउनुहुने सबैलाई म आशीर्वाद र धन्यवाद दिन चाहन्छु।”
भिडियो फाइल
समारोहमा योगको बिकास र बिस्तारमा उत्कृष्ट योगदान दिनेलाई बिभिन्न विधामा सम्मानित गरि पुरुस्कार प्रदान गरिएको थियो भने उपस्थित अतिथि हरुलाई मायाको चिनो प्रदान गरिएको थियो l
योग समिति नेपालद्वारा आयोजना गरिएको सातौँ दीक्षान्त तथा प्रमाणपत्र वितरण समारोहको सम्पूर्ण कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने जिम्मेवारी योग समिति नेपालका केन्द्रीय सचिव चिरञ्जीवी ज्ञवालीले वहन गर्नुभएको थियो। ज्ञवालीले प्रारम्भदेखि अन्त्यसम्मको सम्पूर्ण कार्यसूचीलाई सुव्यवस्थित ढंगले सञ्चालन गर्दै कार्यक्रमलाई सफल बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नुभयो
चिरञ्जीवी ज्ञवाली
अतिथि सत्कार मन्दरा शर्माले गर्नुभएको थियो भने योग समिति नेपालको उपाध्यक्ष लोक माया सुवेदीले स्वागत मन्तब्य दिनुभेयको थियो l
भिडियो फाइल
दीक्षित हुने २१२ प्रशिक्षार्थीहरुलाई बिशेष प्रशिक्षणमा टंक पौडेल, दीपक थापा, प्रेम के.सी., तालिमका प्रबक्ता सबिता शर्मा, उपाध्यक्ष निर्मला शाह, अन्तरदेशीय संयोजक प्रमोद कुमार अग्रवाल, बसन्त गौतम, सुनिता पन्थी, मेघराज बराललगायतका प्रशिक्षकहरूले सक्रिय योगदान दिनुभयो।
त्यस्तै, मुख्य प्रशिक्षकका रूपमा पुस्पा खनाल, सागर ज्ञवाली, कमला क्षेत्री, बेदबहादुर वलि, रामकुमार दहित, रामचन्द्र तिवारी, उषा नेपाल, जीव नारायण बेल्बासे, अनिता कुमारी श्रेष्ठ, भुवन श्रेष्ठ, इन्दा श्रेष्ठ, हिराधर गैरे र चक्र मल्लले आफ्नो जिम्मेवारी सफलतापूर्वक पूरा गर्नुभएको थियो।
दीक्षान्त समारोहमा २१२ जनालाई दीक्षित गरियो। यो अवसरमा सम्पूर्ण प्रशिक्षकहरूलाई उहाँहरूको अथक परिश्रम, समर्पण र योगदानप्रति हार्दिक धन्यवाद ज्ञापन गर्दै बधाई अर्पण गरिएको थियो।
दीक्षान्त समारोहको समापनपछि, योग समिति नेपालले प्रशिक्षक र दीक्षितलाई सम्मान गर्दै दोस्रो चरणको कार्यक्रम अन्तर्गत दर खाने कार्यक्रमको व्यवस्था गरेको थियो।
समारोहमा उपस्थित सबैले योगको महत्व, स्वास्थ्य र समुदाय सेवा प्रतीकको रूपमा यस अभियानको प्रेरणादायी प्रभाव परेको महसुस गरेकाछन ।
आजको दिन योगमा समर्पित, प्रेरित र उत्साही अनुहारहरूको लागि मात्र होइन, सम्पूर्ण समुदाय र देशका लागि ऐतिहासिक दिन थियो ।यो समारोह केवल एक कार्यक्रम मात्र नभएर, सात वर्षको अथक प्रयास, निरन्तरताको प्रतीक र समर्पित नेतृत्वको सम्मानको अवसर थियो।
आजको कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य अहिलेको अस्त–व्यस्त मानव जीवनशैली, तनाव, मानसिक समस्या र नसर्ने रोगको जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै, योगलाई घर–घरमा पुर्याउने अभियानलाई उत्साह प्रदान गर्नु थियो। विश्व स्वास्थ्य संगठनले पनि योगलाई मानव जीवनका लागि स्वस्थ जीवन यापनको प्रमुख साधनको रूपमा मान्यता दिएको छ। यही उद्देश्यका साथ योग समिति नेपालले “घर–घर, टोल–टोलमा योग” अभियान सञ्चालन गर्दै आएको छ। संस्थाले ८ हजार प्रशिक्षक तयार गरी आठ लाख परिवारलाई योगमा जोड्ने लक्ष्य अघि सारेको छ। आजको दीक्षान्त समारोह पश्चात हालसम्म योग प्रशिक्षकको संख्या ५७५ पुगेको छ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय बाँकेका प्रमुख एवं प्रहरी उपरीक्षक सुवास बोहराले नेपाल पत्रकार महासंघ बाँके शाखाका अध्यक्ष एवं सेतोखरी र सद्भाव दैनिक पत्रिकाका सञ्चालक, प्रकाशक तथा सम्पादक दामोदर भण्डारीलाई समाचार रोक्न धम्कीपूर्ण दवाव दियको बिषयलाई लियर आज नेपाल पत्रकार महासंघ बाकेले घोर भत्सर्ना गर्दै कारबाहीको माग राखी प्रेस बिज्ञप्ती निकालेको छ।
समाचारका विषयलाई लिएर नेपाल पत्रकार महासंघ बाँकेका अध्यक्ष दामोदर भण्डारीलाई जिल्ला प्रहरी कार्यालय बाँकेका प्रमुख एवं प्रहरी उपरीक्षक सुवाष बोहराले दिएको धम्की प्रति नेपाल पत्रकार महासंघ बाँकेको गम्भीर ध्यानाकर्षण हुनुका साथै पदिय जिम्मेवारी बिर्सिएर शक्तिको आडमा समाचारको विषयलाई लिएर पत्रकारलाई हतोत्साहित गर्ने र आतङ्कित पार्ने बोहराको कदमको कडा शब्दमा भत्सर्ना गर्दै बोहोरालाई कारबाही नभए चरणबद्ध रुपमा आन्दोलन गर्ने प्रेस बिज्ञप्तिमा बताइयको छ।
त्यसै गरि नेपाल प्रेस युनियन बाके,प्रेस चौतारी नेपाल बाके,प्रेस सेन्टर बाके ,प्रगतिशिल पत्रकार संघ बाकेले पनि यस घटनाको घोर आपत्ती जनाउदै प्रेस बिज्ञप्ती निकालेको छ भनेबाँकेका १३ वटा पेशागत संघसंस्थाक प्रमुख तथा मानव अधिकारवादी नेपाल बार एशोसिएशनका निर्वतमान उपाध्यक्ष वरीष्ठ अधिवक्ता सुनिल कुमार श्रेष्ठ, नेपाल उच्च बार एशोसियशन नेपालगन्जका अध्यक्ष चित्रबहादुर शाही, नागरिक समाज बाँकेका संयोजक कृष्णप्रसाद श्रेष्ठ, इन्सेक लुम्बिनी प्रदेश कार्यालय नेपालगन्जका संयोजक भोला महत, एड्भोकेसी फोरम लुम्बिनी प्रदेश कार्यालय नेपालगन्जका संयोजक बसन्त गौतम, सूचना तथा मानव अधिकार अनुसन्धान केन्द्र बाँकेका अध्यक्ष विश्वजीत तिवारी, मानवअधिकार एलाइन्स केन्द्रिय समिति सदस्य प्रभात ठकुरी, फियान नेपालका संयोजक सुरेश गौतम, सामाजिक लोकतन्त्र अध्ययन केन्द्र बाँकेका अध्यक्ष बलबहादुर चन्द, कानून पत्रकार समाजका अध्यक्ष अधिवक्ता लोकबहादुर शाह, अधिवक्ताहरु विकास आचार्य, सुनिता शर्मा र हिराबहादुर श्रेष्ठद्वारा पनि यस बिषय लाई लियर ध्यानाकर्षण भएको जनाउदै संबिधान प्रदत्त अधिकारको सम्मान गरियोस भनि संयुक्तरुपमा विज्ञप्ती जारी गरेका छन् l
लुम्बिनी प्रदेश प्रहरी कार्यालय दाङले पनि बाँकेका प्रहरी उपरीक्षक सुवाश चन्द्र बोहोरा लगायत अन्य प्रहरी कर्मचारीहरुको यस बिसयको सम्बन्धमा छानबिन गरी सत्य तथ्य बुझ्नका लागि लुम्बिनी प्रदेश प्रहरी कार्यालयका प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक रमेश कुमार बस्नेतको अध्यक्षतामा छानबिन समिति गठन भई छानबिन प्रकृया अगाडी बढेको व्यहोरा जानकारी गराएको छ ।
(संस्मरणात्मक आलेख) भर्खरै आइएस्सी सकेर म खाली बसेको थिएँ । २०५२ साल माघ १३ गते अचानक बुबा बिरामी भएपछि पारिवारिक अवस्थाले गर्दा मैले मेरो पढाइलाई निरन्तरता दिन सकिन । जसले गर्दा केही काम नगरी बस्न मन नभएपछि आँफैले पढेको विद्यालय विद्याज्योति मावि कण्ठपुरमा केही महिना पढाउने अवसर पाएँ । त्यसपछी साविक जमुनी गाविसमा रहेको दीप ज्योति मावि डाँफे मा गएर पढाउन थालेँ । कला र सञ्चार भनेपछी सानैदेखि हुरुक्कै हुने भर्खरै स्थापना भएको नेपाल टेलिभिजन क्षेत्रीय प्रसारण केन्द्र कोहलपुरले समाचारवाचकको विज्ञापन गरेको थाहा पाएर त्यस विज्ञापनमा आवेदन दिनको लागि कोहलपुर पुगेर फर्किने क्रममा एक निजी विद्यालयका प्रधानाध्यापकले मेरो प्रोफाइल हेरिसकेपछि आफ्नै विद्यालयमा काम गर्नका निमित्त अनुरोध गर्नुभयो । मेरो बालसुलभताले उक्त अनुरोधलाई नकार्न सकेन र मैले त्यो प्रस्तावलाई सहजै स्वीकार गरेँ । तत्पश्चात घर आएर त्यस विद्यालयमा काम गर्नका निमित्त म कोहलपुर गएँ । केही कुराकानी र सहमति पश्चात म अध्यापन कार्यमा संलग्न भएँ । पढाउनुपर्ने विषय र कक्षाहरु अरु त मलाई केही पनि थाहा भएन र याद पनि छैन तर एउटा कक्षामा गएर पढाएको कहिल्यै पिन विर्सन सकिन । त्यो कक्षा थियो कक्षा चार अनि मलाइ पिरियड पनि याद छ दोस्रो पिरियड हो । सो कक्षामा गएर पढाउनुपर्ने विषय सामाजिक अध्ययन थियो । कक्षा चारका साना नानीबाबु हरुले अङ्ग्रेजी माध्यममा पढाउदा के बुझ्लान् भन्ने सोचेर र म पनि त्यति अभ्यस्त भइनसकेको हुनाले अंग्रेजीमा र केही कुरा नेपालीमा बढाउँदै गर्न थालेँ । यसैबीच एक जना छात्राले आफ्नो बेन्चबाट उठेर अंग्रेजी माध्यमै पढाउन अनुरोध गरेकी थिइन् । उनको अनुरोध बेग्लै प्रकारको थियो । अलि निर्भिक अनि अलि झोक्किलो पाराको, त्यो अनुरोध अहिले पनि मलाई झल्झल्ती याद आउँदछ । उनको अनुरोधले मलाई एकपटक हैन पटक पटक सोच्न बाध्य बनायो । उनले अंग्रेजी माध्यमबाटै पढाउन गरेको अनुरोधले मलाई अलि गहन तरिकाबाट सोच्न बाध्य गरायो । हुन त त्यस विद्यालयमा म त्यति लामो समयसम्म अध्यापन गरिन तर ती छात्राको अनुरोधले गर्दा मलाई जीवनभरि नै एउटा गतिलो पाठ भने मज्जैले सिकायो । उनले भनेको अंग्रेजीको वाक्य “सर प्लिज टिच अस इन इङ्गलिस मेडियम, डोन्ट टिच अस इन नेपाली” ले मेरो मन र मस्तिष्कमा झनझनाहट पैदा गर्यो । जसले गर्दा ती छात्रालाई मैले कहिले बिर्सिन सकिन । त्यसपछि मेरो अंग्रेजी भाषा प्रतिको मोह बन्न थाल्यो । भित्रभित्रै सिक्ने उत्कण्ठा थपियो जसले गर्दा निरन्तर रुपमा आफ्नो शब्दभण्डार बढाउने र नयाँ शब्दहरु लेख्ने याद गर्ने र ती शब्दहरूलाई निरन्तर प्रयोग गर्ने अभ्यास गर्न थालेँ । यो प्रयोग निरन्तर गरिसकेपछि अंग्रेजी भाषाको सिकाइमा आफूलाई केही परिवर्तन भएको महशुस पनि भयो । वास्तवमा अभ्यास गरेपछि कुनै पनि कुरामा सफलता प्राप्त गर्न सकिँदो रहेछ भन्ने कुरा तिनै बालिकाबाट सिक्न पाएँ । त्यसैले तिनै बालिकालाई मैले प्रेरणाको स्रोत सम्झिएँ, मनले गुरुआमाको रुपमा पुज्न थालेँ । पच्चीस वर्षअगाडि भएको यो घटनालाई मैले कहिल्यै पनि बिर्सनै नसक्नेमध्येको एक भयो । बरु लामो समय बितिसकेपछि ती बालिका आजभोलि कहाँ होलिन् के गर्दै होलिन् ? भन्ने चासो मलाई लागिरह्यो र उनलाई खोज्नका निमित्त मैले धेरै प्रयास पनि गरेँ तर मेरा सबै प्रयासहरु निरर्थक भए । कहीँकतैबाट मैले जानकारी पाएँ अहिले कुनै विद्यालयमा अध्यापन गर्दै छिन् । धेरै प्रयास गर्दा गरेँ उनलाई भेट्नका लागि सामाजिक सञ्जालमा उनको नामबाट खोजी गरेँ तथापि मैले भेट्न सकिन । त्यो विद्यालयमा अध्ययन गर्ने तमाम बालबालिकाहरू र शिक्षकहरु मध्ये मलाई अहिलेसम्म ती सानी बालिकाको नाम मात्रै ताजै रहेको छ । विश्व कोरोना महामारीको अवस्थामा रहेको समयमा यो खाली समयलाइ सदुपयोग गर्ने उद्देश्यले नेपालका शिक्षकहरुलाई प्रविधि मैत्री शिक्षक समाजको प्रविधि सिक्ने सिकाउने अभियानमा जोडीइरहँदा कुनै एउटा अनलाइन तालिममा मैले अचानक ती बालिकाको नामसँग मिल्दोजुल्दो कोही कसैको नाम सहभागीहरुको लिस्टमा देखेँ । तत्काल मैले प्राइभेट च्याट गरेर उनको बारेमा सोधेँ । यसरी सोध्दा उनको जवाफ थियो तपाई झुक्किनु भयो होला सायद म त्यो मान्छे होइन हजुरले जुन सोचिरहनुभएको छ । यो जवाफले म फेरि नाजवाफ बनेँ । फेरि एकपटक अन्तिम प्रयास गर्न मन लाग्यो र सानुमा पढेको विद्यालयको नाम र केही शिक्षकहरूको नाम सहित प्रमाण पेस गरिसकेपछि उनबाट जवाफ आयो, “गुरु नमस्कार” । उनले सम्मानपूर्वक सम्बोधन गर्दै यसरी धेरै लामो समयपछि आफूलाई पढाउने गुरुसँग भेट भएकोमा खुसी व्यक्त गरिन् । म भने झन् धेरै खुसी भएँ । वास्तवमा प्रविधिले गर्दा नै दुई दशकभन्दा लामो समयपछि तिनै बालिकासँग भेट भयो । नम्बर आदनप्रदान गरेर मैले पछि खाली समयमा कल गरेँ । उनीसँगको भेट अनि कक्षामा उनको अनुरोध मेरो स्मरणमा ताजै भएपनि उनले बिर्सिसकेकी रहिछन् । यो घटना आज मैले लेखमार्फत प्रस्तुत गरिरहेको छु सायद यो लेख उनलेपनि पढ्दैछिन् होला । आफ्नै विद्यार्थी भएतापनि अङ्ग्रेजी भाषा सिकाइको सन्दर्भमा मैली गुरुआमा भनेर सम्बोधन गरेँ । अहिले उनी अंग्रेजी विषयकै शिक्षकको रुपमा कार्यरत रहेको कुरा मैले जानकारी पाएँँ । कक्षा चारमा पढ्दा उनमा त्यो सम्भावना प्रष्ट देखिएको थियो जुन उनको आत्मविश्वासले त्यतिबेलै प्रस्फुटित गरेको थियो । यो आलेखमा ती विद्यार्थी जसले मलाई अङ्ग्रेजी सिक्नका लागि प्रेरित गरिन् उनको नाम गर्वका साथ लेख्न चाहन्छु । अहिले उनी नेपालगन्जस्थित एक सामुदायिक विद्यालयमा अंग्रेजी शिक्षिकाको रुपमा कार्यरत छिन् उनी हुन् शान्तिदेवी आचार्य । मैले उनीसँग यो घटनाको बारेमा पनि भनिन । उनले भन्नको लागि कर गरिरहँदा पनि मैले लेखको रुपमा प्रकाशन गर्नेछु भनेँ र आज यो संस्मरणात्मक आलेख तयार गरेको छु । वास्तवमा धेरै प्रयास गर्दा पनि मैले भेट्न सकेको थिइन आज फोनबाट भएपनि उनीसँग सम्पर्क हुँदा धेरै खुशी लागेको छ । कुनै कुनै घटनाले यतिसम्म प्रभाव पार्दा रहेछन् कि लामो समयसम्म ती घटनाहरु मनस्पटलमा आइरहने रहेछन् । वास्तवमा उनको लगनशिलता मेहेनत अनि प्रस्तुतीले प्रभावित भएको म आज उनलाई एक शिक्षिकाको रुपमा भेट्न पाउँदा निकै हर्षित भएको छु । कुनै घटनाले यसरी प्रभावित पार्ने रहेछ जसले आफूलाई परिवर्तन हुनका लागि पनि सहयोग गर्दोरहेछ । आफ्नो सिकाइ र व्यवहारलाई परिवर्तन गर्नका निमित्त योगदान दिने जो कोहीलाई पनि बिर्सिन गाह्रो हुँदोरहेछ । पच्चीस वर्षसम्म पनि प्रतक्ष्य भेट नहुँदा मेरो मनमा ती बालिकाको नाम भने ताजै रहिरहेको थियो र जीवनभर नै रहिरहनेछ । अब ती सानी बालिका बालिका हैनन् उनी आज एक सच्चा इमान्दार कर्तव्यनिष्ठ गुरुआमा भएकी छिन् र म फेरी पनि एकपटक बडो छाती फुकाएर ससम्मान नाम लिन चाहन्छु मेरी गुरुआमा शान्तिदेवी आचार्य । यसैगरी मेरो सिकाइको अर्को घटना पनि आज लेखमार्फत प्रस्तुत गर्न लागको छु । जुन घटनाले मलाई कम्प्युटर टङ्कणमा केही दुईचार कुरा सिक्नका लागि र प्रविधिमा स्वनिर्भर हुनका लागि प्रेरित गर्यो । यो घटना भने २०६५ सालतिरको हो । स्नातकोत्तर तहको सैद्धान्तिक परीक्षा सकिएपछि शोधपत्रका लगि काम गर्नुपर्ने थियो । अनुसन्धानको लागि सम्पूर्ण प्रक्रिया पूरा गरेपछि आवश्कयक तत्थ्याङ्कहरु संकलन गरेर तालिकीकरण तथा विश्लेषण गर्ने कार्य शुरु गरेँ । अब लेखनपश्चात अब त्यसलाई कम्प्युटरटाइपिङको कार्य गर्नु पर्ने भयो । टाकनटुकुन किबोर्ड हेरेर अङ्ग्रेजी टाइपिङ गर्ने भएपनि नेपाली टाइप गर्ने कुरामा भने केही जानकारी थिएन । अलिअलि अन्दाज भने थियो । त्यसैले टाइपिङका लागि एकजना व्यवसायिक टाइपिस्टलाई जिम्मा दिएँ । वहाँले केही दिनमै टाइपिङ गरिदिनुभयो । म उक्त शोधको सफ्टकपि पेनड्राइभमा लिएर काठमाडौँ पुगेँ । त्यसलाई प्रिन्ट गरेर शोध निर्देशक सरलाई भेट्नका लागि बल्खु पुगेँ । वहाँले धेरै ठाउँमा सुधार गरिदिनुभयो र यो अनुसार सच्याएर ल्याउनुस् भन्नुभयो । म वहाँसँग विदा भएर ४ दिनपछि आउने भनी फर्केँ । अब कहाँ गएर कसलाई भनेर शुद्धाशुद्धी सच्याउँ भन्ने तनाव भयो । एकजना चिनेको दाइको कार्यालयमा पुगेर मेरो समस्या बताएँ । वहाँले तलको कोठामा गएर एकजना बहिनीसँग सहयोग माग्न भन्नुभयो र म त्यसै गरेँ । वहाँले मसँग पेन ड्राइभमा भएको सफ्टकपि मागेर सच्याउन थाल्नुभयो । तर, वहाँले सच्याउँदै गर्दा दायाँ हातको मात्रै प्रयोग गर्नुभएको थियो । म कौतुहलतामा परेँ । बायाँ हातको भाग भने सलले छोपिएको थियो । मैले किन होला एउटा हातले मात्रै अक्षरहरु सच्याउदै टाइप गर्नुभएको भनेर मनमनै सोचिरहेको के थिएँ, यत्तिकैमा वहाँको हात छोपिएको सल तल खस्यो । मैले वहाँको हात कुमनिनरबाट नभएको दृश्य देखेँ । अर्थात, वहाँको एउटा हात रहेनछ । यो दृश्यले मलाई ठूलो चोट प¥यो । चक्कर लाग्यो, आँखा देख्ने भएपनि वरपर अँध्यारो छायो, अनि सोचेँ मेरो शरीर पुरै अङ्गयुक्त भएर पनि के काम भयो र ? आफैले आफैलाई मनमनै धिक्कारेँ । म शारीरिक रुपमा पूर्ण सक्षम भएरअपाङ्ग त म पो रहेछु भन्ने महशुस भयो । त्यो घटनाले मलाई सधैंभरी पोलिरह्यो सपनामा पनि झसङ्ग बनाइरह्यो । त्यसपछि प्रण गरेँ निरन्तर लागरिहेँ र अहिले मैले दर्जनौँ पुस्तकहरु टाइपिङ तथा डिजानिङ गरिसकेको छु । अहिले नेपाली टाइपिङका लागि अत्यन्तै सहज छ । विद्यालयमा हुने परीक्षाका आफ्ना विषयका प्रश्नपत्रहरु मात्रै हैन अन्य धेरै कार्यहरु सबै आफैले गर्न सकेको छु । त्यसैले कसैले केही कुरा सिक्नका लागि ठक्कर नलागीकन संभव छैन । ठक्कर पछि नै अक्कर खुल्दो रहेछ । यहि अक्करले ईच्छाशक्तिलाई जगाएमा कुनै पनि कुरा निरन्तर साधना र धैर्यताका साथ गरेमा हजुरहरु पनि सफल हुनुहुनेछ । हजुरहरु सबैलाई हार्दिक शुभकामना छ । मेरो पहिलो घटना आजभन्दा २५ वर्ष अगाडिको हो भने दोस्रो घटना १२ वर्ष पुरानो हो त्यसैल यो संस्मरणात्मक लेखको शिर्षक नै मैले राखिदिएँ २५ + १२ |
कालिखोलालगायतका स्थानमा पहिरो जाँदा मुग्लिन–नारायणगढ सडकखण्ड अवरुद्ध भएको छ ।
बिहानैदेखि सडक डिभिजन कार्यालय भरतपुरले पहिरो पन्छाउने कार्य गरिरहेकोले पुन: पहिरो नआए तीन/चार घण्टामा सवारी चलाउन सकिने सडक डिभिजन कार्यालय भरतपुरले बताएको छ ।
मिति २०८१ भदौ २१ गते बर्दिया रास्ट्रीय निकुञ्ज क्षेत्रमा पर्ने मधुबन नगरपालिका वडा नम्मर १ डल्ला स्थित शिब सामुदायिक वनमा पैदल सफारी जादा गैँडाको आक्रमणमा परि घाइते भएका पर्यटक अमेरिकी नागरिक MC Lendon Shawn खतरामुक्त रहेको मधुवन नगरपालिका १ का वडा अध्यक्ष मिन बहादुर थापाले जानकारी गराउनु भएको छ l
बिहान ८ बजेको समयमा वन हेरालु शेरचु चौधरी र नेचर गाईड मनमोहन चौधरीको साथमा अमेरिकी नागरिक एमसी लेन्डन शान गैडा अबलोकन गर्न वन क्षेत्रमा प्रवेश गरेका थिए l बर्दिया रास्ट्रीय निकुञ्जको डल्ला पोष्ट देखी करीब दुई सय मिटर भित्र जंगलमा एक्कासी बच्चा सहितको गैँडा संग जम्काभेट हुँदा गैँडाले नेचर गाईड मनमोहन चौधरीलाइ र अमेरिकी नागरिकलाइ आक्रमण गरेको थियो l आक्रमणमा परेका नेचर गाईड मनमोहन चौधरीको घटना स्थलमै मृत्यु भयको थियो भने अमेरिकी नागरिक लेन्डन शान घाइते भएका थिए l घाइते शानलाइ उपचारका लागि ठाकुरबाबा नगर अस्पताल भुरीगाउँबाट शुक्रवारनै काठमाडौँ लगिएको थियो । हाल घाइते शानको स्वास्थ्य स्थिति सामान्य रहेको छ l
ठाकुरबाबा नगरपालिका वडा नम्मर ९ बस्ने वर्ष ३५ का नेचर गाईड मृतक मनमोहन चौधरीको हिजो शनिवार परम्परा अनुसार दाहसंस्कार गरीएको छ । डिभिजन वन कार्यालय, बर्दिया रास्ट्रीय निकुञ्ज, मधुवन नगर पालिका १ का वडा अध्यक्ष मिन बहादुर थापा र ठाकुरबाबा नगरपालिका ९ का वडा अध्यक्ष सहितको संयुक्त टोलि शनिवार मृतकको परीवार सग भेटगरी क्रियाखर्च उपलब्ध गराएको छ भने परिवारलाई राहतको लागि ईलका प्रहरी कार्यालय ढोढरी द्धारा सर्जिमिन मुचुल्का तयार पारि डिभिजन वन कार्यालय, बर्दियामा पेश गरी राहतका लागि पहल गर्ने मधुवन नगर पालिका वडा १ का वडाध्यक्ष थापाले जानकारी गराउनु भएको छ ।
नेपालगञ्जस्थित एक निजी शिक्षण अस्पतालमा गएका बिरामीका आफन्तले उपचारको नाममा “अनावश्यक खर्च”, “सेवामा लापरबाही” र “नागरिकसँग विभेद” गरिएको गम्भीर आरोप लगाएका छन्।
नेपालगञ्ज–१३, बाँकेमा रहेको सञ्जिवनी कलेज अफ मेडिकल साइन्सेज द्वारा सञ्चालित नेपालगञ्ज शिक्षण अस्पताल मा गएका बिरामीका आफन्तले ‘निःशुल्क भनिएको आमा सुरक्षा कार्यक्रम’को नाममा महँगो प्याकेज थोपारिएको, डाक्टर नदेखिने, र सेवा विभेद गरिएको गम्भीर आरोप सार्वजनिक गरेका छन्।
बर्दिया जिल्ला अस्पतालले श्रावण ११ गते अत्यावश्यक सर्जरीका लागि गर्भवती महिलालाई नेपालगञ्ज शिक्षण अस्पतालमा रिफर गरेको थियो। बर्दिया जिल्ला अस्पतालको आकस्मिक रिफर सिफारिस सहित श्रावण ११ गते गर्भवतीलाई नेपालगञ्जको उक्त शिक्षण अस्पतालमा भर्ना गरियो। तर बिरामी पक्षका अनुसार, अस्पताल पुगेको झण्डै १० घण्टासम्म सम्बन्धित विशेषज्ञ चिकित्सकलाई देख्न सकिएन।
“डाक्टरको अनुहार देख्न त पाइएन, तर ठाउँ ठाउँमा आमा सुरक्षा कार्यक्रम भनेर सजिएका ठूला ब्यानर मात्र देखियो,” बिरामीका आफन्त कृष्ण शाहीले सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्।
शाहीका अनुसार, अप्रेसनका लागि ‘सरकारी सुविधा’ भनिए पनि अन्ततः ५३ देखि ६० हजारसम्मको ‘सर्जरी प्याकेज’ प्रस्ताव गरियो। पहिल्यै बुक गरिसकेको क्याबिन समेत पहुँचवाला व्यक्तिलाई दिइएको र आफूहरूलाई स्ट्यान्डर्ड स्टाप क्यबिन भनेर पुरानो हलको फोहोर ढुसि गनाउने कोठा अनि बिरामीका लागि सिढी विनाको अग्लो फोल्डिङ्ग सिष्टमनै बिग्रेको सुत्नै गाह्रो सन्तुलनमै नआउने थोत्रो बेड भएको फोहोर कोठा दिइएको थियो l “त्यो कोठा उपचारको लागि होइन, सजायको लागि जस्तो थियो,” भन्ने गुनासो पनि उनले गरेका छन्।
अस्पतालको प्रवेशद्वारदेखि भित्तासम्म ‘निःशुल्क आमा सुरक्षा कार्यक्रम’ लेखिएको ब्यानर टाँसिएको भए पनि पनि वास्तविकता भने ५३ हजारदेखि ६० हजार रुपैयाँसम्मका ‘सर्जरी प्याकेज’ थोपारिन्थ्यो। अप्रेसन गरेकै दिन सामान्य सिरिन्ज, क्यानुला आइ भि सेट, औषधी सामग्रीहरु , अब यो प्याकेज भित्र पर्दैन भन्दै क्यानुला, सलाइनजस्ता सामान्य उपकरण छुट्टै किन्न लगाइ उपचार खर्च अझै महँगो बनाई ५०/६० हजारको प्याकेज लाखौंमा परिणत गर्ने गरिएको पोस्टमा लेखेका छन् l
भुक्तभोगीका अनुसार, यस समस्या बारे गुनासो अस्पताल प्रशासनसँग गरिएको थियो। प्रशासन अधिकृत कुमार अधिकारीले कोठा परिवर्तन गर्ने वाचा गरेका थिए तर त्यो पनि पूरा नभएको गुनासो छ । शाहीले थप लेखेका छन्, “यदि त्यो कोठा परिवर्तन मात्रै गरिदिएको भए पनि यो पीडादायी अनुभवलाई सार्वजनिक गर्ने थिएन।”
यस घटनाले नेपालको निजी स्वास्थ्य संस्थामा उपचार सेवासम्बन्धी पहुँच, समानता र पारदर्शितामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। यस घटनाले स्पष्ट देखाएको छ कि निजी अस्पतालहरूमा सेवा होइन, ‘पैकेजको व्यापार’ हाबी हुँदैछ। ‘निःशुल्क सेवा’को नाममा विज्ञापन गरिए पनि व्यवहारमा जनतालाई ठगिने, पहुँच नहुनेहरूलाई विभेद गरिने, र आपतकालीन अवस्थामा समेत डाक्टर अनुपस्थित हुने प्रवृत्तिले स्वास्थ्य प्रणालीमाथि गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ।
पछिल्ला वर्षहरूमा नागरिकको ‘सार्वजनिक स्वास्थ्य प्रणाली’ माथि विश्वास घट्दै गएको बेला निजी अस्पतालहरूलाई विकल्पको रूपमा हेरिँदै आएको छ। तर त्यही निजी संस्थाहरूमा पनि पैसा नभएकालाई दोस्रो दर्जाको व्यवहार गरिनु दुःखद पक्ष हो।
२६ आश्विन २०८२, रिपोर्टिंग नेपाल,बारबर्दिया | बारबर्दिया नगरपालिका–९ ढकैला गाउँमा शहरी स्वास्थ्य क्लिनिकको भव्य रूपमा शुभारम्भ गरिएको छ। आइतबारदेखि सेवा सुरु भएको यो क्लिनिक गाउँकै बासिन्दालाई सहज र गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउने उद्देश्यले स्थापना गरिएको हो।
बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जको मध्यवर्ती वन क्षेत्रमा पर्ने ढकैला गाउँ राजमार्गदेखि करिब ५ किलोमिटर टाढा अवस्थित छ। लामो समयदेखि गाउँमा स्वास्थ्य संस्थाको अभावका कारण स्थानीयवासीहरूलाई सामान्य उपचारका लागि पनि पाँचदेखि छ किलोमिटर जंगल पार गर्दै हिंड्नुपर्ने बाध्यता थियो। आजदेखि भने ढकैला गाउँका बासिन्दाले आफ्नो घरआँगन नजिकै स्वास्थ्य सेवा पाउने भएका छन्, जसले उनीहरूको दैनन्दिन जीवनयापनमा ठूलो सहजता ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ ।
क्लिनिक सञ्चालनका लागि करिब ३७ लाख रुपैयाँ लागतमा नयाँ भवन निर्माण गरिएको हो। भवन निर्माणका लागि स्व. दमन ध्वज क्षेत्रीको सम्झनामा उनकी श्रीमती सपना क्षेत्री र छोराहरूले १६९.३१ वर्गमिटर जग्गा दान गरेका थिए। समाजप्रति उच्च योगदान पुर्याउने उक्त परिवारलाई उद्घाटन समारोहमा विशेष सम्मान गरिएको थियो। त्यस्तै, समयमै गुणस्तरीय काम सम्पन्न गर्ने निर्माण व्यवसायीलाई पनि प्रशंसा पत्र प्रदान गरिएको थियो।
फोटो : जग्गादातालाइ सम्मान पत्र प्रदान गर्दै नगर प्रमुख छबिलाल थारु
उद्घाटन कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि बारबर्दिया नगरप्रमुख छबिलाल थारूले ढकैला शहरी स्वास्थ्य क्लिनिकलाई स्थानीय जनताको स्वास्थ्य सुधारतर्फको ऐतिहासिक कदमका रूपमा व्याख्या गर्नुभयो । उहाँले स्वास्थ्य सेवा प्राप्ति कुनै विशेष वर्गको सुविधा होइन, सबै नागरिकको मौलिक अधिकार भएको उल्लेख गर्दै क्लिनिक स्थापना मार्फत गाउँमा नयाँ युगको सुरुवात भएको बताउनुभयो। नगरप्रमुख थारूले भन्नुभयो ,
“स्वास्थ्य सबैको अधिकार हो। आज हामीले ढकैला गाउँमा स्थापना गरेको यो शहरी स्वास्थ्य क्लिनिकले टाढाटाढा स्वास्थ्य उपचारका लागि हिँड्नुपर्ने बाध्यता अन्त्य गरेको छ। अब गाउँकै आँगनमा उपचार उपलब्ध हुनेछ। यस संस्थाले केवल उपचार दिने मात्र होइन, स्थानीय बासिन्दामा स्वास्थ्यबारे सचेतना फैलाउने, रोग नलाग्ने जीवनशैली अपनाउन प्रेरित गर्ने, र समुदायलाई नियमित स्वास्थ्य परीक्षणतर्फ उन्मुख गराउने काम पनि गर्नेछ। बारबर्दिया नगरपालिकाले स्वास्थ्य र शिक्षालाई प्रमुख प्राथमिकतामा राखेको छ। रोग लागेको बेलामा मात्र उपचार होइन, रोग नै नलागोस् भनेर समुदायलाई तयार पार्नु आजको आवश्यकता हो। यसतर्फ नगरपालिका जिम्मेवार तरिकाले काम गर्दै आएको छ, र ढकैला क्लिनिक यस यात्राको एउटा महत्वपूर्ण माइलस्टोन हो।”
नगरप्रमुखले स्थानीय जनताको सक्रिय सहयोग, जग्गा दान गर्ने परिवारको योगदान र निर्माण कम्पनीको समयमै सम्पन्न गरिएको कामप्रति विशेष धन्यवाद व्यक्त गर्दै आगामी दिनमा यस क्लिनिकलाई थप सुदृढ, जनमैत्री र आधुनिक प्रविधियुक्त स्वास्थ्य केन्द्रका रूपमा विकास गरिने प्रतिबद्धता जनाउनुभयो।
प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत गौतम भण्डारीले हाल समाजमा नसर्ने रोगहरू तीव्र रूपमा फैलिइरहेको बताउँदै जीवनशैलीमा सुधार, नियमित स्वास्थ्य परीक्षण र सचेतनामा जोड दिनुपर्नेमा बल दिनुभयो। उहाँले बालबालिकामा कुपोषण, किशोरीहरूमा रक्तअल्पता, र बालविवाहजस्ता समस्याले विकासका सूचकहरूमा नकारात्मक असर पारिरहेको जनाउँदै पालिका, विद्यालय, अभिभावक र समुदाय सबै एकजुट भएर काम गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो।
प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत : गौतम भण्डारी
स्वास्थ्य शाखा प्रमुख गोविन्द पौडेलले ढकैला गाउँका बासिन्दाका लागि विशेषरूपमा लक्षित गरी यो क्लिनिक सञ्चालनमा ल्याइएको बताउनुभयो। हाल स्थायी दरबन्दी नभए पनि पालिकाले अस्थायी रूपमा स्वास्थ्य सेवा सुरु गरेको र निकट भविष्यमै स्थायी स्वास्थ्यकर्मीको दरबन्दी सुनिश्चित गरी यो क्लिनिकलाई नियमित, सुदृढ र दिगो स्वास्थ्य केन्द्रका रूपमा विकास गरिने उहाँको भनाइ थियो।
क्लिनिक सञ्चालनसँगै ढकैला गाउँका बासिन्दाहरूमा खुसीयाली छाएको छ। स्थानीयवासीहरूले अब आफ्नो गाउँमै आधारभूत स्वास्थ्य सेवा पाउने अवसर प्राप्त भएको भन्दै बारबर्दिया नगरपालिका र वडा कार्यालयप्रति आभार प्रकट गरे। स्थानीय मनिषा भारतीले भनिन्,
“पहिले सानो उपचारका लागि पनि पाँच–छ किलोमिटर जंगल पार गरेर जानुपर्थ्यो। राति बिरामी परे झन् समस्या हुन्थ्यो। अब गाउँमै स्वास्थ्य सेवा पाउँदा निकै राहत मिलेको छ।”
कार्यक्रमका अध्यक्ष तथा वडा नं. ९ का अध्यक्ष देवेन्द्र कुमार विष्टले यो क्लिनिक गाउँवासीकै सहयोग, दान, र पालिकाको पहलबाट सम्भव भएको उल्लेख गर्दै सबैप्रति धन्यवाद व्यक्त गर्नुभयो । उहाँले गाउँमा स्वास्थ्य सेवा विस्तार गर्न यो सुरुवातमात्र भएको र आगामी दिनमा थप सुविधा थप्दै जाने प्रतिबद्धता जनाउनुभयो।
कार्यक्रममा नगरप्रवक्ता तथा वडा नं. ४ का अध्यक्ष सिताराम योगी, सामाजिक विकास समितिकी संयोजक श्यामकुमारी चौधरी, वडा नम्मर ८ का अध्यक्ष्य नर बहादुर चन्द लगाएत जनप्रतिनिधि, स्थानीय अगुवाहरू, स्वास्थ्यकर्मी, शिक्षक तथा समुदायका दर्जनौँ स्थानीयवासीहरूको उल्लेखनीय उपस्थिति थियो। उत्साहपूर्ण वातावरणमा सम्पन्न कार्यक्रमले गाउँमा स्वास्थ्य सेवाप्रतिको नयाँ आशा र भरोसा जगाएको छ।
भूमिहीन समस्याको समाधानतर्फ कदम: आशा जगाउँदै वडा नं. २
वडाध्यक्ष हुनु केवल पद होइन — जिम्मेवारी हो। यही सन्देश दिइरहेका छन् वडा नं. २ का वडाध्यक्ष श्री हरी कठायत। जनताको समस्या आफ्नै समस्या हो भन्ने भावनाले प्रेरित वडाध्यक्ष कठायत आजकल भूमिहीन समस्याको समाधानमा रातदिन नभनि खटिएकाछन ।
प्रेमनगरका सुरेश परिवारले हालै वडाध्यक्षसँग भेट गर्दै भूमिहीन समस्या, प्रक्रिया र सम्भावनाका बारेमा केही जिज्ञासाहरू राखे। वडाध्यक्ष कठायतले सम्पूर्ण प्रक्रिया पारदर्शी, तथ्यमा आधारित र कानुनीरूपमा अगाडि बढिरहेको स्पष्ट पारे।
प्रेमनगरका सुरेश परिवारले हालै वडाध्यक्षसँग भेट गर्दै भूमिहीन समस्या, प्रक्रिया र सम्भावनाका बारेमा केही जिज्ञासाहरू राखे। वडाध्यक्ष कठायतले सम्पूर्ण प्रक्रिया पारदर्शी, तथ्यमा आधारित र कानुनीरूपमा अगाडि बढिरहेको स्पष्ट पारे।
“१३१ जनाको प्रक्रिया अघि बढिसकेको छ” — कठायत
वडाध्यक्षले जानकारी गराए अनुसार, वडा कार्यालयले भूमिहीन तथा बसोबासका लागि १४६ जनाको नाम मालपोत कार्यालय बाँकेमा पठाएको थियो। सोही कार्यालयबाट प्राप्त पत्रअनुसार, १५ जनाको नाममा अन्यत्र जग्गा देखिएकोले, बाँकी १३१ जनाको प्रक्रिया अघि बढाइएको हो।
“हामीले सिफारिस मात्र हैन, हरेक नागरिकले न्याय पाउने वातावरण बनाउन निरन्तर पहल गरिरहेका छौँ,” — वडाध्यक्ष हरी कठायत।
१५ जनालाई फारम भर्न आह्वान
जसको नाममा अन्यत्र जग्गा देखिएको छ, उनीहरूलाई अब्यवस्थित बसोबास फारम भर्न वडाले सूचना निकालेको थियो। तर केही सम्पर्कमा नआएकोले, वडाध्यक्षले सबैलाई पुनः वडामा सम्पर्क गर्न आग्रह गरेका छन्।
“सूचना मात्र होइन, हामी प्रत्यक्ष सम्पर्कका लागि टोली खटाउने सोचमा छौँ, ताकि कोही पनि अधिकारबाट बञ्चित नहोस्,” — कठायत
लालपुर्जा प्राप्तिको प्रक्रिया सजिलो बनाइँदै
वडाले आवश्यक कागजातको सूची पनि सार्वजनिक गरेको छ:
निस्सा प्रमाणको प्रतिलिपि
कर तिरेको प्रमाण
श्रीमान–श्रीमतीको नागरिकता र फोटो
बसाइँ सराई प्रमाणपत्र (यदि नागरिकता अन्य जिल्लाबाट भएको हो भने)
“जनताको सेवा गर्न पाएको यो अवसरलाई म धर्म मान्दछु। जबसम्म एक जना पनि भूमिहीनको समस्या समाधान हुँदैन, म बिसाउँदिन,” — वडाध्यक्ष कठायतको प्रतिबद्धता।
स्थानीयले महसुस गरेका छन् परिवर्तन
प्रेमनगर लगायत वडा नं. २ का बासिन्दाहरू वडाध्यक्ष कठायतप्रति आशावादी देखिन्छन्। जनमुखी शैली, नियमित संवाद र व्यावहारिक पहलले उनलाई एक कर्मठ र प्रतिबद्ध जनप्रतिनिधिको रूपमा चिनाएको छ ।
“जनताको साथ नै मेरो शक्ति हो”
वडाध्यक्ष कठायतले अन्त्यमा भने,
“म पदको लागि होइन, परिवर्तनका लागि यहाँ छु। जनताको साथ, सहयोग र विश्वास नै मेरो सबैभन्दा ठूलो पूँजी हो।”
१३ जेष्ठ २०८३ रिपोर्टिङ नेपाल सम्बाददाता , बारबर्दिया नगरपालिका–९ कतर्निया स्थित नेशनल लघुवित्त वित्तीय संस्था लिमिटेड को कतर्निया शाखाले चितुवाको आक्रमणमा परी मृत्यु भएकी आफ्नी सदस्य पार्वती डाँगीप्रति श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दै दुर्घटना बिमा वापतको २० लाख ७० हजार रुपैयाँ बराबरको रकम हस्तान्तरण गरेको छ।
शाखा कार्यालय परिसरमा आयोजित कार्यक्रममा नगर प्रमुख छबिलाल थारु, उपप्रमुख रत्नाकुमारी पाण्डे, स्थानीय जनप्रतिनिधि , प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत गौतम भण्डारी, नेशनल लघुवित्त वित्तीय संस्था लिमिटेड katarniyaa शाखाका अनुगमन अधिकृत जेपी मण्डल, शाखा प्रमुख केदार जोशी लगायत, संस्थाका कर्मचारी तथा स्थानीयवासीको उपस्थिति रहेको थियो।
कार्यक्रमको सुरुवातमा दिवंगत पार्वती डाँगीको सम्झनामा १ मिनेट मौनधारण गर्दै हार्दिक श्रद्धाञ्जली अर्पण गरिएको थियो। त्यसपछि शाखाले दुर्घटना बिमा वापतको २० लाख ७० हजार रुपैयाँ बराबरको चेक मृतककी छोरी गङ्गा सलामीलाई हस्तान्तरण गरेको हो।
पार्वती डाँगीको २०८२ साल पुस ९ गते चितुवाको आक्रमणमा परी दुःखद निधन भएको थियो। उहाँले जीविकोपार्जन तथा परिवारको आर्थिक अवस्था सुदृढ बनाउनका लागि उक्त संस्थाबाट ऋण लिनुभएको शाखाले जनाएको छ। संस्थाले ऋण प्रवाह गर्दा सदस्यहरूको ऋण बिमा गर्ने व्यवस्था रहेकाले उहाँको निधनपछि परिवारले बिमा वापतको रकम प्राप्त गरेको हो।
कार्यक्रममा बोल्दै अनुगमन अधिकृत जे पी मण्डलले संस्थाले सदस्यहरूको आर्थिक सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राखेर काम गर्दै आएको बताउनुभयो। उहाँले ऋण लिने क्रममा सदस्यको ऋण बिमा गरिने भएकाले कुनै दुर्घटना वा असामयिक निधनको अवस्थामा परिवारलाई आर्थिक राहत पुग्ने उल्लेख गर्नुभयो।
मण्डलका अनुसार बारबर्दिया नगरपालिका क्षेत्रमा संस्थाका ६९० सदस्य रहेका छन् भने बाँसगढी नगरपालिकामा ४४६, ठाकुरबाबा नगरपालिकामा ८८ तथा बढैयाताल गाउँपालिकामा १० जना सदस्य रहेका छन्। यी चार स्थानीय तहमा गरी संस्थाका कुल १ हजार २३४ सदस्य मध्ये ७०६ जना सदस्यलाई ऋण प्रवाह गरिएको जानकारी उहाँले दिनुभयो ।
कार्यक्रममा नगर प्रमुख छबिलाल थारुले स्वर्गीय पार्वती डाँगीप्रति श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दै पीडित परिवारलाई छिटोछरितो रूपमा बिमा रकम उपलब्ध गराएकोमा संस्थाप्रति धन्यवाद व्यक्त गर्नुभयो।
उपस्थित स्थानीयवासीहरूले पनि दुःखको घडीमा संस्थाले परिवारलाई आर्थिक सहारा उपलब्ध गराएको भन्दै प्रशंसा गरेका थिए। मृतककी छोरी गङ्गा सलामीले समयमै बिमा रकम उपलब्ध गराएकोमा संस्थाप्रति आभार व्यक्त गर्दै यसले परिवारलाई ठूलो राहत मिलेको बताइन्।
