८ भाद्र २०८२ नेपालगंज / यशु के.सी. –
शनिबारको बिहान एक हलमा हर्ष र उत्साहको वातावरण छाएको थियो। हलभरि नयाँ प्रशिक्षकहरू उत्साहित अनुहार लिएर बसेका थिए भने, विभिन्न केन्द्रका प्रशिक्षक, संयोजक, विशिष्ट अतिथि तथा समाजसेवीहरूको उपस्थितिले समारोहको महत्त्व अझ बढाएको थियो।
योग समिति नेपालले आफ्नो सातौं दीक्षान्त तथा प्रमाणपत्र वितरण समारोह २०८२ साल भाद्र ७ गते सम्पन्न गर्दै २१२ जना नयाँ योग प्रशिक्षकहरूलाई दीक्षित गर्यो। यस अवसरमा प्रमुख अतिथि माननीय आदेश कुमार अग्रवाल, विशिष्ट अतिथिमा नेपालगंज उप–महानगरपालिका प्रमुख प्रशान्त बिष्ट, प्रमुख जिल्ला अधिकारी बाकेका धर्मराज जोशी, अतिथिमा बढैयाताल गाउँपालिका प्रमुख हिमालय त्रिपाठी, सल्यानका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी हरिषचन्द्र शर्मा, नेपालगंज उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष टंक धामी , योग समिति नेपालका सल्लाहकार एवं समाजसेवी नन्द लाल बैस्य हुनुहुन्थ्यो भने खजुरा गाउँपालिका तथा अन्य गाउँपालिका र वडा अध्यक्षहरू, योग समिति नेपालका आजीवन एवं साधारण सदस्यहरू, प्रशिक्षकहरुलगाएतको उपस्थितिमा दीक्षित कार्यक्रम सम्पन्न भएको थियो।
योग समिति नेपालले गरेको दीक्षान्त समारोहमा प्रमुख अतिथि लुम्बिनी प्रदेश आन्तरिक मामिला तथा कानून मन्त्री माननीय श्री आदेश कुमार अग्रवालले योगको महत्व र स्वास्थ्यप्रद प्रभावबारे विशेष रूपमा जोड दिनुभयो।
कार्यक्रममा मन्त्री अग्रवालले भन्नुभयो, “योग समिति नेपालले केवल बाँके जिल्लामा मात्र होइन, विभिन्न जिल्लाहरुमा योग प्रशिक्षक तयार गर्दै आएको छ । योगको माध्यमबाट हरेक घरमा सकारात्मक उर्जा पुर्याउने यो प्रयास अतुलनीय छ । म गिरिराज भट्टराईलाई आफ्नो हृदयदेखि नमन गर्दै धन्यबाद दिन चाहन्छु, जसले मानिसहरूलाई आफ्नो शरीर र मस्तिष्कलाई स्वस्थ राख्ने मार्गदर्शन दिनुभयो।”
मन्त्री अग्रवालले थप गर्नुभयो, “मैले यस अघि योग समिति नेपाललाई बचन दिएको थिएँ कि यदि जग्गाको व्यवस्था भए, म भवन निर्माणको निम्ति सहयोग गर्नेछु। त्यस अनुसार मैले १० लाख रुपैयाँको सानो सहयोगको रूपमा बजेट विनियोजन गर्दै कामको सुरुवात गरेको छु। हजुरहरूको जुन घर–घरमा योग पुर्याउने योजना छ र हरेक नेपालीको स्वास्थ्य कायम राख्ने उद्देश्य छ, त्यसलाई म पूर्ण समर्थन गर्दछु र यस प्रयासलाई तालमा ताल मिलाउँदै तपाईहरूको साथमा रहनेछु भन्ने विश्वास दिलाउन चाहन्छु।”
नेपालगंज उप–महानगरपालिका प्रमुख प्रशान्त बिष्टले आफ्नो मन्तव्यमा योगलाई सर्वोत्कृष्ट कर्मको रूपमा वर्णन गर्दै यसको महत्व औँल्याउनु भयो ।
मानिस जन्मिसकेपछि जन्म र मृत्युको बीचमा कुनै न कुनै कर्म नगरी बस्न सक्दैन। चाहे अफिसको काम होस् चाहे घरको वा पैदल हिँडेपनि कुनै पनि कर्म बिना मानिस रहन सक्दैन। तर मानिसले गर्ने कर्ममध्ये योग सबैभन्दा सर्वोत्तम कर्म हो त्यसैले हामीले बुझ्नु जरुरी छ कि जब मानसिक र शारीरिक दुवै रुपमा हामि स्वास्थ्य हुन्छौँ, तब मात्र हामी आफ्नै घर, परिवार, देश र जनताको निम्ति प्रभावकारी कर्म गर्न सक्छौं।”
उहाँले थप गर्नुभयो, “शरीरको यी दुवै पक्षलाई स्वस्थ राख्न योग आवश्यक छ र घर–घरमा योग पुर्याउने अभियान यही योग समिति नेपालले गर्दै आएको छ। आजको दीक्षान्त समारोह त्यसको अभिन्न अंग हो। यसै सन्दर्भमा म योग समिति नेपाल र यसका सम्पूर्ण टिम तथा खम्बा योगगुरु आयुर्वेदाचार्य गिरिराज भट्टराईलाई विशेष धन्यवाद दिन चाहन्छु।”
समारोहमा प्रमुख बिषयको रूपमा नेपालगञ्ज उपमहानगरपालिकाले पनि सहयोगको प्रतिबद्धता देखाएको छ। प्रमुख प्रशान्त बिष्टले भवन निर्माणको निम्ति ६ लाख रुपैयाँ र योगका लागि आवश्यक सामाग्री खरिद तथा नयाँ केन्द्र खोल्दा आवश्यक पर्ने म्याट र सामाग्रीका लागि थप २ लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको जानकारी दिनुभयो।
उहाँले सबैको सहयोगले योग समितिको भवन निर्माण सफल होस् भन्ने कामना गर्दै आगामी दिनमा पनि सक्दो बजेट विनियोजन गर्ने बाचा गर्नुभयो।
प्रमुख जिल्ला अधिकारी धर्मराज जोशीले पनि नव–दीक्षित प्रशिक्षकहरूलाई शुभकामना व्यक्त गर्दै योगको प्रभावकारिता र केन्द्रहरूको विस्तारको महत्त्वलाई औँल्याउनु भएको थियो ।
जोशीले भन्नुभयो, “योग समिति नेपालबाट आयोजित यस कार्यक्रमामा सहभागी भएर सुन्ने, हेर्ने र बोल्ने अवसर प्रदान गर्नु भएकोमा अध्यक्षसहित सम्पूर्ण टिमलाई धन्यवाद दिन चाहन्छु। दीक्षित हुनुभएको नवयोग प्रशिक्षक र सम्मानित प्रशिक्षकहरूले आफ्नो ज्ञान, सीप र यस क्षेत्रमा पुर्याएको योगदानले अझै सफलता चुमोस् र योगप्रति आकर्षण थप बढोस् भन्ने शुभकामना दिन्छु।”
उहाँले योग केन्द्रहरूको संख्या बढिरहेको र प्रशिक्षणको अवसर गाउँ–घरमा पुर्याइरहेको कुरा पनि औँल्याउनुभयो। “यदि योग प्रशिक्षक उत्पादन हुँदैनथ्यो भने सबैले सदरमुकाममै पुगेर मात्र सिक्नुपर्ने बाध्यता हुन्थ्यो। तर अब प्रशिक्षक उत्पादन र उपलब्ध भएकोले आफ्नै स्थानमै योग सिक्ने अवसर प्राप्त भएको छ। यसैले योग समितिको यो कार्य अत्यन्तै प्रशंसनीय छ र साँच्चै राम्रो कार्यक्रम भएको छ।”
प्रमुख जिल्ला अधिकारी जोशीले बाँके जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा सुरुमा पाँच दिनको लागि सुरु गरिएको योग अभ्यास तीन महिनासम्म चल्दै कर्मचारी मित्रहरूलाई लाभान्वित बनाएको स्मरण गर्दै, आगामी दिनमा पनि यस निरन्तरतालाई कायम राख्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो।
उहाँले अन्त्यमा योग समिति नेपालको उत्तरोत्तर प्रगतिको कामना गर्दै, कार्यक्रम सफल र प्रेरणादायी भएकोमा खुशी व्यक्त गर्नुभयो।
योग समिति नेपाल का सल्लाहकार एबम समाजसेवि नन्दलाल वैश्यले योग समिति नेपाल र यसका संस्थापक खम्बा योगगुरु आयुर्वेदाचार्य गिरिराज भट्टराईको योगदानको उच्च प्रशंसा गर्नुभयो।
उहाँले भन्नुभयो, “आज योग समिति नेपालले जुन सम्मान दिएको छ, त्यो राज्य र नागरिकको स्वास्थ्य र जीवनको लागि गरेको योगदानको मूल्यांकन हो। आज २१२ जना दीक्षित हुनुभएको छ, जुन गर्वको कुरा हो। कुनै दिन हामी पाँच जनाले मात्र योग सुरु गरेका थियौं, तर आज यहाँसम्म पुग्न धेरैको योगदान रहेको छ, त्यसको लागि सबैलाई धन्यवाद।”
वैश्यले योगगुरु भट्टराईको योगदानको विशेष उल्लेख गर्दै भन्नुभयो, “हिजोको दिनमा न सरकारले न राज्यले यो योगको निम्ति कुनै सहयोग गर्यो। सबैभन्दा ठूलो योगदान योगगुरु आयुर्वेदाचार्य गिरिराज भट्टराईको हो। उहाँको इमानदारी र निरन्तरताले नै आज यो सम्भव भएको हो। कुनै गुरुले आफ्नो खल्तीबाट संस्था संचालन गर्दैन, तर योग समिति नेपाल संचालन गर्दा योगगुरु भट्टराईले आफ्नो खल्तीबाट ५० हजार रुपैयाँ लगानी गरेर संस्था सञ्चालन गर्नुभयो। उहाँको योगदानको प्रशंसा गरे पनि कम हुन्छ।”
उहाँले सरकारसँग पनि आग्रह गर्नुभयो, “नेपाल सरकारले योग समिति नेपालको भवन निर्माणका निम्ति आगामी दिनमा पुग्दो बजेट लगानी गर्ने व्यवस्था गर्नुपर्छ, ताकि यसले दीर्घकालीन सेवा प्रदान गर्न सकोस्।”
शुभकामना मन्तब्य राख्ने क्रममा नेपालगञ्ज उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष टंक धामीले समारोहको सफलताको शुभकामना व्यक्त गर्नुभएको छ।
अध्यक्ष धामीले भन्नुभयो, “दीक्षित हुनुभएका योग प्रशिक्षकहरू जुन स्थानबाट सुरु गर्नुभएको छ, चाहे त्यो कर्मथलो होस् वा जन्मथलो, त्यसलाई योगमय बनाउन तपाईंहरूलाई अनुरोध गर्दछु। जहाँ कर्म गरिरहनु भएको छ, त्यस स्थानमा सकारात्मक उर्जा र स्वास्थ्य फैलाउनुहोस्।
उहाँले दीक्षान्त समारोहमा सहभागी प्रशिक्षकहरूको समर्पण र योगका माध्यमबाट स्वास्थ्य र सकारात्मक जीवन शैली प्रवद्र्धन गर्ने कार्यको प्रशंसा गर्दै, आगामी दिनमा पनि यस प्रयास निरन्तर जारी रहोस् भन्ने शुभकामना व्यक्त गर्नुभयो।
बोल्ने क्रममा बढैयाताल गाउँपालिकाका प्रमुख हिमालय त्रिपाठीले योगको महत्व र स्वास्थ्य प्रवद्र्धनमा संस्था र अध्यक्षको योगदानको प्रशंसा गर्नुभयो।
प्रमुख त्रिपाठीले भन्नुभयो, “आफ्नो व्यापार–व्यवसाय छोडेर पनि नेपाल र विश्वभरिका नागरिकको स्वास्थ्य कायम रहोस्, कसैलाई रोग नलागोस भन्ने भावना र योगदानका लागि योग समिति नेपालका अध्यक्षलाई म समान गर्न चाहन्छु। हाम्रो पालिकामा अहिले करिब ६० हजार जनसंख्या छ, जसमा हरेक दिन ३–४ जनालाई क्यान्सर, मृगौला पीडित, मधुमेह, मुटु रोग र प्रेसर जस्ता समस्या देखिन्छ। यसले मलाई धेरै चिन्तित बनाउँछ।”
उहाँले थप गर्नुभयो, “जब मैले महसुस गरे कि योग र ध्यानबिना स्वास्थ्य कायम राख्न सकिँदैन, त्यसपछि मैले सोचें कि हाम्रो पालिकामा पनि योगलाई स्वास्थ्यमा समाहित गर्नुपर्छ। टोल–टोलमा योग सञ्चालन गरि रोग लाग्नबाट जनतालाई बचाउनुपर्छ। विगत २–३ वर्षदेखि यो अभियान निरन्तर जारी छ र अहिले हाम्रो पालिका पूर्ण रूपमा योगमय बन्ने क्रममा छ । टोल–टोलमा योग प्रशिक्षण सञ्चालन भैरहेको छ र नयाँ प्रशिक्षक उत्पादन भइरहेका छन्।”
प्रमुख त्रिपाठीले समारोहमा उपस्थित बढैयाताल टिमको मेहनत र योगदानको पनि प्रशंसा गर्दै भन्नुभयो, “योग समिति बाट दीक्षित हुने र बिगतदेखि बढैयाताललाई योगमय बनाउन धेरै मिहिनेत गर्ने हाम्रो सिंगो टिम आज यस कार्यक्रममा उपस्थित छ। यस टिमका साथै योग समिति नेपाललाई म धेरै–धेरै धन्यवाद दिन चाहन्छु।”
उहाँले आफु पनि योग प्रशिक्षक रहेको बताउदै योगको महत्वलाई जोड दिँदै, समुदायमा स्वास्थ्य, मानसिक सन्तुलन र सकारात्मक ऊर्जा फैलाउन योग प्रशिक्षणको निरन्तरतामा सबैको सहयोग आवश्यक रहेकोमा बल दिनुभयो।
अन्त्यमा सभाध्यक्ष तथा योग समिति नेपालका अध्यक्ष, खम्बा योगगुरु आयुर्वेदाचार्य गिरिराज भट्टराईले समापन मन्तव्य व्यक्त गर्नुभयो।
अध्यक्ष भट्टराईले भन्नुभयो, “आज यहाँ २१२ जना दीक्षित हुनुभएको छ। यो केवल एक समारोह होइन, ७ वर्षको अथक मेहेनत, समर्पण र लगनशीलताको प्रतीक हो। यस यात्रामा विभिन्न चिकित्सक, समाजसेवी र क्षेत्रमा योगदान पुर्याउने हरेक व्यक्तिको सहभागिता अमूल्य छ। प्रशिक्षक मात्र होइन, सहजीकरण गर्ने सबैले योगलाई टोल–टोल, घर–घरमा पुर्याउने जिम्मेवारी बोक्दै यहाँसम्म ल्याउन ठूलो भूमिका खेलेका छन्। आज यी प्रशिक्षकहरूले आफ्नो ज्ञान, समर्पण र आत्मबलबाट समुदायलाई सशक्त बनाउँदै छन्।”
उहाँले खजुरा र बढैयाताल गाउँपालिकामा टोल–टोलमा फैलिरहेको योग प्रशिक्षणको प्रशंसा गर्नुभयो। “योग केवल व्यायाम होइन । यो हाम्रो आन्तरिक शक्ति, मानसिक शुद्धि, शरीरको स्वास्थ्य र विचारको स्पष्टता दिन्छ। यही कारणले हरेक घरमा एक प्रशिक्षक अभियान सुरु गरेका छौं। यस अभियानमा प्रत्यक्ष–अप्रत्यक्ष सहयोग गर्ने सबै महानुभाव, प्रशिक्षक र समर्थकलाई मेरो हृदयदेखि धन्यवाद।”
गुरु भट्टराईले अझ जोड दिँदै भन्नुभयो, “स्वास्थ्य नै धन हो, शान्ति नै शक्ति हो। आउनुहोस्, हामी सबै मिलेर योग गरौं, हाम्रो घर, हाम्रो टोल, हाम्रो समाज, र अन्ततः हाम्रो राष्ट्रलाई स्वास्थ्यपूर्ण र सबल बनाऔं। यस अभियानमा समर्पित प्रमुख प्रशिक्षक, प्रशिक्षक र सदस्यहरू जसले आफ्नो समय, शक्ति र आत्मबल लगाएर हरेक ठाँउमा तालिम सञ्चालन गर्नुभएको छ, म उहाँहरूलाई सम्झिन चाहन्छु—कोही नयाँ केन्द्र खोल्न गएका, कोही सञ्चालनमा खटिएका, कोही आफ्नो केन्द्र बचाउन लागिपरेका। सम्पूर्ण साधारण सदस्य, आजीवन सदस्य, वडाका संयोजक, राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय संयोजकहरू लगायत प्रत्यक्ष अप्रत्यक्ष सहयोग पुरयाउनुहुने सबैलाई म आशीर्वाद र धन्यवाद दिन चाहन्छु।”
समारोहमा योगको बिकास र बिस्तारमा उत्कृष्ट योगदान दिनेलाई बिभिन्न विधामा सम्मानित गरि पुरुस्कार प्रदान गरिएको थियो भने उपस्थित अतिथि हरुलाई मायाको चिनो प्रदान गरिएको थियो l
योग समिति नेपालद्वारा आयोजना गरिएको सातौँ दीक्षान्त तथा प्रमाणपत्र वितरण समारोहको सम्पूर्ण कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने जिम्मेवारी योग समिति नेपालका केन्द्रीय सचिव चिरञ्जीवी ज्ञवालीले वहन गर्नुभएको थियो। ज्ञवालीले प्रारम्भदेखि अन्त्यसम्मको सम्पूर्ण कार्यसूचीलाई सुव्यवस्थित ढंगले सञ्चालन गर्दै कार्यक्रमलाई सफल बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नुभयो
अतिथि सत्कार मन्दरा शर्माले गर्नुभएको थियो भने योग समिति नेपालको उपाध्यक्ष लोक माया सुवेदीले स्वागत मन्तब्य दिनुभेयको थियो l
दीक्षित हुने २१२ प्रशिक्षार्थीहरुलाई बिशेष प्रशिक्षणमा टंक पौडेल, दीपक थापा, प्रेम के.सी., तालिमका प्रबक्ता सबिता शर्मा, उपाध्यक्ष निर्मला शाह, अन्तरदेशीय संयोजक प्रमोद कुमार अग्रवाल, बसन्त गौतम, सुनिता पन्थी, मेघराज बराललगायतका प्रशिक्षकहरूले सक्रिय योगदान दिनुभयो।
त्यस्तै, मुख्य प्रशिक्षकका रूपमा पुस्पा खनाल, सागर ज्ञवाली, कमला क्षेत्री, बेदबहादुर वलि, रामकुमार दहित, रामचन्द्र तिवारी, उषा नेपाल, जीव नारायण बेल्बासे, अनिता कुमारी श्रेष्ठ, भुवन श्रेष्ठ, इन्दा श्रेष्ठ, हिराधर गैरे र चक्र मल्लले आफ्नो जिम्मेवारी सफलतापूर्वक पूरा गर्नुभएको थियो।
दीक्षान्त समारोहमा २१२ जनालाई दीक्षित गरियो। यो अवसरमा सम्पूर्ण प्रशिक्षकहरूलाई उहाँहरूको अथक परिश्रम, समर्पण र योगदानप्रति हार्दिक धन्यवाद ज्ञापन गर्दै बधाई अर्पण गरिएको थियो।
दीक्षान्त समारोहको समापनपछि, योग समिति नेपालले प्रशिक्षक र दीक्षितलाई सम्मान गर्दै दोस्रो चरणको कार्यक्रम अन्तर्गत दर खाने कार्यक्रमको व्यवस्था गरेको थियो।
समारोहमा उपस्थित सबैले योगको महत्व, स्वास्थ्य र समुदाय सेवा प्रतीकको रूपमा यस अभियानको प्रेरणादायी प्रभाव परेको महसुस गरेकाछन ।
आजको दिन योगमा समर्पित, प्रेरित र उत्साही अनुहारहरूको लागि मात्र होइन, सम्पूर्ण समुदाय र देशका लागि ऐतिहासिक दिन थियो ।यो समारोह केवल एक कार्यक्रम मात्र नभएर, सात वर्षको अथक प्रयास, निरन्तरताको प्रतीक र समर्पित नेतृत्वको सम्मानको अवसर थियो।
आजको कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य अहिलेको अस्त–व्यस्त मानव जीवनशैली, तनाव, मानसिक समस्या र नसर्ने रोगको जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै, योगलाई घर–घरमा पुर्याउने अभियानलाई उत्साह प्रदान गर्नु थियो। विश्व स्वास्थ्य संगठनले पनि योगलाई मानव जीवनका लागि स्वस्थ जीवन यापनको प्रमुख साधनको रूपमा मान्यता दिएको छ। यही उद्देश्यका साथ योग समिति नेपालले “घर–घर, टोल–टोलमा योग” अभियान सञ्चालन गर्दै आएको छ। संस्थाले ८ हजार प्रशिक्षक तयार गरी आठ लाख परिवारलाई योगमा जोड्ने लक्ष्य अघि सारेको छ। आजको दीक्षान्त समारोह पश्चात हालसम्म योग प्रशिक्षकको संख्या ५७५ पुगेको छ।
